Il-Borgiżi

Qlubna jistkennu għas-sħana
għajnejna jegħrqu fil-birra
fil-bar favorit tagħna
ma' sieħbi Joe
u ma' sieħbi Pawlu
nixorbu għalenija fl-aqwa ta' żgħożitna
Joe jistħajjel li hu xi filosfu
u Pawlu mingħalih xi Casanova
U jien, jiena l-iktar kburi fosthom
nistħajjel lili nnifsi lili nnifsi
U meta, lejn nofs il-lejl naraw jgħaddu l-avukati
ħerġin mil-lukanda "Tliet Faġani"
nikxfu sormna u bil-manjieri kollha
inkantawlhom

Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jiblieħu
Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jib...

Qlubna jistkennu għas-sħana
għajnejna jgħumu fil-birra
fil-bar favorit tagħna
ma' sieħbi Joe
u ma sieħbi Pawlu
konna mmorru naħarqu għalenija l-aħħar paġni ta' żgħożitna
Il-filosfu kien jiżfen qisu l-kappillan
u Casanova ma kienx jittanta jipprova
U jien, jiena li bqajt l-iktar kburi fosthom
kont nisker sakemm insir daħna
U meta, lejn nofs il-lejl kienu jgħaddu l-avukati
ħerġin mil-lukanda "Tliet Faġani"
konna nikxfu sormna u bil-manjieri kollha
inkantawlhom

Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jiblieħu
Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jib...

Qlubna trankwilli
għajnejna ankrati
fil-bar tal-lukanda "Tliet Faġani"
mas-Sur Joe
u mas-Sur Pawl
ngħaddu ż-żmien ma' l-avukati
Joe jitkellem dwar il-filosofija
u Pawlu dwar Casanova
u jien, jiena li nibqa' l-iktar kburi fosthom
nibqa' nitkellem dwari nnifsi
u Sur Kummissarju, huwa għal dak il-ħin lejn nofs il-lejl
meta nkunu sejrin lura lejn id-dar
li mill-bieb ta' dak il-bar xi tfal ma jkollhomx x'jagħmlu
jikxfu l-warrani u joqogħdu jkantawlna

Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jiblieħu
Il-borgiżi qishom ħnieżer
iktar ma jixjieħu iktar jib...

(1964)

Il-verżjoni oriġinali

Matilda

Mama, waslet is-siegħa
mur itlob għalija
Matilda reġgħet ġiet
Spiru, ħallik mill-inbid
il-lejla se nixrob l-inkwiet
Matilda reġgħet ġiet
Agħjtilha s-seftura, agħjtilha waħda
jekk jogħġobha tbiddel il-lożor
Matilda reġgħet ġiet
Ħbieb, tħallunix waħdi
il-lejla terġa' tqum il-battalja
Matilda l-kiefra se terġa' magħna

Qalbi qalbi tħabbatx daqshekk
agħmel taparsi ma taf b'xejn
li Matilda reġgħet ġiet
Qalbi ħa ddum tewden
min jaf kemm sbieħet
Matilda li reġgħet ġiet
Qalbi żomm sod
ma tiftakarx kif kienet farrkitek
Matilda li reġgħet ġiet
Ħbieb, tħallunix waħdi
għiduli mmur nistaħba
Matilda l-kiefra se terġa' magħna

U intom, idejja, ikkalmaw
qed jiġuni tant tifkiriet
Matilda reġgħet ġiet
U intom, idejja, ssawtuhiex
tindaħħlux fejn ma jmisskomx
Matilda reġgħet ġiet
U intom, idejja, tirtogħdux aktar
ftakru kif lqajtu l-bikja tiegħi
Matilda reġgħet ġiet
Intom idejja, tinfetħux
Intom dirgħajja, tiġġebbdux
L-imbierka Matilda se terġa' magħna

Mama, għalxejn titlob
ibnek ikkundannat
Matilda ġietni lura
Spiru, ġibli l-inbid
mit-tajjeb nett ħa niċċelbra
Matilda ġietni lura
Agħjtilha s-seftura, agħjtilha waħda
għidilha tagħmel is-sodda fil-kamra
Matilda ġietni lura
Ħbieb, tgħoddunix magħkom iżjed
għal darb'oħra quddiem bieb is-smewwiet
L-isbejħa Matilda se terġa' magħna, se terġa' magħna

(1964)

Din is-silta tolqotni kif tħallat ton ta' ċelebrazzjoni ma' ton ta' niket u rassenjazzjoni, sal-punt li ż-żewġ estremi jitwaħħdu u ma tistax tifridhom.



Jacques Brel



Interpretazzjoni bl-Ingliż ta' Scott Walker mill-1967

Il-Ħelu (1964)

Ara ġibtlek ftit ħelu
għax il-fjuri jmutu
u l-ħelu tajjeb wisq
anke jekk il-fjuri jfuħu
speċjalment meta jkunu se jwarrdu
iżda ara ġibtlek ftit ħelu

Nittama li nkunu nistgħu nippassiġġaw
li l-mama tiegħek ma tgħidli xejn
Nistgħu mmorru naraw il-ferroviji
Fit-tmienja niġi għalik
X'temp sabiħ għal dan iż-żmien tas-sena
Ara ġibtlek ftit ħelu

Li kieku taf kemm inħossni kburi
li jkolli lilek mdendla minn idi
In-nies iħarsu minn taħt il-għajn
Uħud anke jidħqu wara dahri
Id-dinja mimlija brikkuni
Ara ġibtlek ftit ħelu

Użgur li Germaine mhix twajba daqshekk
Użgur li Germaine mhix isbaħ minnek
Vera li Germaine għandha xagħarha aħmar
Vera li Germaine hija krudili
Taf, għandek mitt elf raġun
Ara ġibtlek ftit ħelu

Arana fil-pjazza l-kbira!
Fil-kjosk qed idoqqu l-Mozart
imma għidli naqra jekk kienet biss b'kumbinazzjoni
li qed nara ġej lejna l-ħabib tiegħek Leon
Jekk trid inċedi posti
imma jiena qgħadt inġiblek ftit ħelu

Bonġu Sinjorina Germaine

Ġejt inġiblek ftit ħelu
għax il-fjuri jmutu
u l-ħelu tajjeb wisq
anke jekk il-fjuri jfuħu

(1964)

Test oriġinali ta' Jacques Brel. Din is-silta għandha żewġ verżjonijiet, bi kliem differenti. Din hija l-ewwel verżjoni, ta' l-1964. It-tieni verżjoni nkitbet tliet snin wara u n-narrattiva tkompli minn ta' qabilha.



Interpretazzjoni mill-isbaħ ta' Brel

Ix-Xjuħ

Ix-xjuħ m'għadhomx jitkellmu, jew xi kultant biss, minn tarf l-għajnejn
Anke jekk sinjuri, jibqgħu fqar, mingħajr aktar illużjonijiet u b'xejn ħlief qalb tħabbat għal tnejn
Fid-djar tagħhom tista' xxomm is-sagħtar, l-indafa, il-lavanda u l-antikità
anke jekk tgħix fil-belt donnok tkun qed tgħix fil-kampanja meta tgħix wisq żmien(*)
Forsi għax daħqu wisq, imma meta jitkellmu dwar il-passat tinstema' kisra f'leħinhom
u għax bkew wisq, demgħa għadha tinbet ma' tebqet għajnejhom
u jekk jirtogħdu daqsxejn, dan għax ikollhom jixjieħu għat-tokki tal-pendlu
li jagħżel fis-salott, li jpespes iva li jpespes le, li jgħid : qed nistennikom

Ix-xjuħ ma joħolmux aktar, il-kotba tagħhom marru jorqdu, il-pjani tagħhom ingħalqu
il-qattus ċkejken miet, l-għenba ta' nhar ta' Ħadd ma ġġegħlhomx aktar jgħannu
Ix-xjuħ ma jiċċaqalqux aktar, il-ġesti tagħhom tkemmxu, id-dinja tagħhom wisq żgħira
Mis-sodda għat-tieqa, imbagħad mis-sodda għall-pultruna imbagħad mis-sodda għas-sodda
u jekk għadhom joħorġu labranzetta lebsin dawk il-ħwejjeġ stirati
dan jagħmluh biex għad-dawl tax-xemx jattendu d-difna ta' wieħed ixjeħ minnhom, il-funeral ta' waħda aktar kerha
U biex jgħaddu siegħa jolfqu, biex jintesew dawk it-tokki tal-pendlu
li jagħżel fis-salott, li jpespes iva li jpespes le, u li qed jistennihom

Ix-xjuħ ma jmutu qatt, jidħlu jorqdu għodwa waħda u jorqdu, jorqdu, jorqdu
Iżommu id xulxin, jibżgħu li jintilfu u xorta jintilfu
u l-ieħor hemm jibqa', l-aħjar jew l-agħar, it-twajjeb jew is-sever
ma jimpurtax aktar, minn jibqa' jinsab fl-infern
Forsi tarawh, xi kultant tarawh fix-xita jitmasħan
jaqsam il-preżent waqt li jiskuża ruħu li m'għadux 'il bogħod
u jaħarbu minn quddiemek għall-aħħar darba t-tokki tal-pendlu
li jagħżel fis-salott, li jpespes iva li jpespes le, li jgħidilhom : qed nistennik
li jagħżel fis-salott, li jpespes iva li jpespes le u li qed jistennina.

(1964)

(*) Fil-verżjoni oriġinali bil-Franċiż dan il-vers jirriferi għal "Pariġi" u "Province" (i.e. il-bqija ta' Franza li mhix Pariġi). Bil-Malti ma kinitx tagħmel wisq sens.

Din hija traduzzjoni li tibqa' fidila kemm jista' jkun mat-test oriġinali ta' Jacques Brel. Bħat-tnejn ta' qabel, "La Titlaqnix" u "Ma Nafx" naħseb li dawn il-versi bil-Malti jistgħu jitkantaw xorta waħda minn kantant ta' ċertu talent.

Ma nafx

Ma nafx il-għala tqattar ix-xita
minn dawk iċ-ċraret griżi
u tqal t'hemm fuq
biex tiġi timted fuq għolijietna
Ma nafx il-għala r-riħ
jitberfel f'dawn l-għodwiet sbieħ
ivenven bid-daħq tat-tfal
qniepen dgħajfin xitwin
ma nafx il-għala dan kollu
iżda naf li nħobbok għadni

Ma nafx il-għala t-triq
li tiġbidni lejn il-belt
tinxtamm bħal passaġġ kiesaħ
minn luq għal luq
Ma nafx il-għala l-qlugħ
ta' ċpar inġazzat li jwassluni
ifakkruni fil-katedrali
fejn isir it-talb għall-imħabbiet imġarrfa
Ma nafx il-għala dan kollu
iżda naf li nħobbok għadni

Ma nafx il-għala l-belt
tiftaħ fis-subborgi swaritha
u tħallini niżloq fraġili għal ġo fiha
fl-irxix qalb imħabbietha
Ma nafx il-għala dawn in-nies kollha
biex jiċċelebraw aħjar it-telf tiegħi
biex isegwu aħjar id-dfin tiegħi
qed jinkullaw imneħirhom mat-twieqi
Ma nafx il-għala dan kollu
iżda naf li nħobbok għadni

Ma nafx il-għala dawn it-toroq
jinfetħu għalija waħda waħda
verġni u ksieħ kesħa u mneżża'
xejn ħlief passejja u ħliefi l-qamar
U ma nafx il-għala l-lejl
qed jilgħab bija donni kitarra
iġegħlni niġi hawn
biex nibki quddiem dan l-istazzjon
Ma nafx il-għala dan kollu
iżda naf li nħobbok għadni

Ma nafx fi x'ħin jitlaq
dan it-trejn imnikket għal Amsterdam
li koppja trid tirkeb il-lejla
koppja li tagħha inti l-mara
U ma nafx lejn liema port
għandu jitlaq dak il-bastiment kbir minn Amsterdam
li jaqsam qalbi u jaqsam ġismi
tagħna l-imħabba u tiegħi l-ġejjieni
ma nafx il-għala dan kollu
iżda naf li nħobbok għadni
iżda naf li nħobbok għadni

(1958)

It-test bil-Franċiż

La Titlaqnix

La titlaqnix
Ejjew ninsew
Kollox jintesa
li għosfor diġà
Ninsew iż-żmien
meta ma ftehemniex
u ż-żmien moħli
ejjew nagħrfu
ninsew is-sigħat
li ġieli jsammru
imsiemer għalfejn għaliex
f'qalb is-serħan
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix

Jiena kieku noffrilek
perli ta' xita
minn pajjiżi
fejn xita qatt m'għamlet
Sa wara mewti
nħaffer fl-art
biex niksilek ġismek
bid-deheb u d-dawl
U noħloq renju
fejn l-imħabba hija r-re
fejn l-imħabba hija l-liġi
u inti r-reġina
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix

La titlaqnix
Nista' noħloq
kliem bla sens
li inti tifhem
U nkellmek naqra
dwar dik il-koppja jinħabbu
li darbtejn raw
qlubhom jitwaħħdu
U nirrakkontalek
il-ħrafa ta' dak ir-re
li miet imnikket
għax qatt aktar ma kien se jilmħek
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix

Ġieli ġara
li jerġa' jitkebbes
in-nar ta' vulkan
li tqies xiħ wisq
U ġara li
mill-art maħruqa
nibtu aktar għelejjel
milli fl-aqwa April
u meta l-jum dalam
is-sema ħa n-nar
u l-iswed u l-aħmar
jiżżewġu qatt m'huma sejrin
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix

La titlaqnix
Ma nersaqx aktar lejk imbikkem
Ma nersaqx aktar lejk nitkellem
Immur nistaħba
biex nittawwallek
tiżfen u titbissem
biex nisimgħak
tkanta u mbagħad tidħaq
Ħallini nsir
id-dell ta' dellek
id-dell ta' idek
il-dell tal-kelb tiegħek(*)
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix
La titlaqnix

(1959)

(*) Nota: Jew "Il-kelb tad-dell tiegħek" minflok...

(traduzzjoni fidila tal-lirika tas-silta ċelebri ta' Jacques Brel "Ne me quitte pas")

Il-lirika oriġinali bil-Franċiż

Traduzzjoni ħielsa għall-Ingliż ta' Rod McKuen, interpretata matul is-snin minn diversi artisti fosthom Frank Sinatra, Nina Simone, Shirley Bassey, Scott Walker u Marc Almond